Lọc Lạnh Whisky Là Gì? Ý nghĩa và cách nhận biết

Lọc lạnh whisky (chill filtration) là một trong những chủ đề gây tranh cãi nhất trong thế giới whisky. Nhiều người chơi whisky lâu năm thường ưu tiên các chai Non-Chill Filtered (NCF) vì cho rằng chúng giữ được hương vị nguyên bản hơn, nhưng thực tế việc lọc lạnh lại xuất phát từ một lý do rất thực tế của ngành công nghiệp.

Vậy lọc lạnh whisky là gì? mà nó lại quan trọng đối với một chai whisky đến như vậy. Hãy cùng Chuyenruoungoai tìm hiểu nhé!

Lọc lạnh whisky là gì?

Trước khi đóng chai, whisky được làm lạnh xuống khoảng 0°C đến -10°C rồi đưa qua hệ thống lọc cực mịn.

Mục đích là loại bỏ một số hợp chất tự nhiên như:

• Axit béo
• Este
• Protein
• Các dầu tự nhiên từ thùng gỗ

Đây chính là những chất có thể khiến whisky:

• Bị đục khi thêm đá
• Bị đục khi bảo quản trong môi trường lạnh
• Xuất hiện các hạt lơ lửng

Vậy nên, việc lọc lạnh giúp whisky trở nên trong suốt hơn và ổn định về mặt hình thức dù ở ngoài nhiệt độ thường hay lấy ra từ tủ lạnh. Whisky vẫn luôn giữ được màu mà bạn vẫn nhìn thấy.

Nguồn gốc của việc lọc lạnh bắt nguồn từ đâu?

Lọc lạnh xuất hiện mạnh vào khoảng giữa thế kỷ 20. Trước đó, hầu hết whisky đều không lọc lạnh vì chủ yếu tiêu thụ tại địa phương. Sau này khi phong trào sử dụng whisky dần phổ cập đến thế giới, đồng nghĩa với việc phải vận chuyển đi xa nên sẽ mất khá nhiều thời gian để đến đích. Hàng tháng ròng rã như vậy, việc khiến whisky bị đục, thậm chí là đóng cặn từ thùng gỗ.

Người tiêu dùng phổ thông thường cho rằng:

Rượu bị đục = rượu bị hỏng hoặc chất lượng kém.

Đặc biệt tại thị trường Mỹ, thói quen uống whisky với nhiều đá rất phổ biến. Khi đổ đá vào, nhiều chai whisky 40–43% ABV lập tức chuyển sang màu mờ đục.

Các hãng lớn như Johnnie Walker, Chivas Brothers hay The Glenlivet bắt đầu áp dụng lọc lạnh để đảm bảo:

• Whisky luôn trong suốt.
• Đồng nhất giữa các lô sản xuất.
• Dễ bán hơn cho thị trường đại chúng.

Nói cách khác:

-> Lọc lạnh được sinh ra vì lý do thương mại và thẩm mỹ nhiều hơn là chất lượng.

Lọc lạnh whisky có làm mất hương vị không?

Đây là câu hỏi gây tranh luận nhiều nhất.

Quan điểm của các hãng lớn

Các nhà sản xuất cho rằng:

Người uống gần như không thể nhận ra sự khác biệt.

Đối với whisky đóng chai ở mức 40–43% ABV, việc lọc lạnh giúp sản phẩm ổn định hơn mà không ảnh hưởng đáng kể đến trải nghiệm.

Quan điểm của giới đam mê whisky

Nhiều chuyên gia và người sưu tầm cho rằng:

Lọc lạnh whisky loại bỏ chính những hợp chất tạo nên:

• Độ béo (mouthfeel)
• Kết cấu dầu
• Chiều sâu hương vị

Sự khác biệt thường không quá lớn về mùi hương nhưng dễ nhận thấy ở:

• Độ sánh
• Độ dày trên lưỡi
• Độ kéo dài của hậu vị

Đặc biệt ở những chai:

• Single Malt
• Cask Strength
• Whisky trưởng thành lâu năm

Tại sao vẫn tồn tại whisky không lọc lạnh?

Việc loại bỏ những hợp chất tự nhiên vốn có trong rượu cũng khiến nhiều nhà chưng cất (Springbank, GlenAllachie, Benromach,…) cũng như người yêu whisky quan niệm rằng nó mất đi vị nguyên bản của whisky.

Ngày nay, việc lọc lạnh whisky không nhất thiết phải áp dụng cho những chai nồng độ cao (thường từ 46% ABV trở lên) vì chúng ít bị đục hơn. Do đó, nhiều hãng lựa chọn giữ nguyên các hợp chất tự nhiên và ghi rõ “Non-Chill Filtered” trên nhãn như một cam kết về tính nguyên bản.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng:

Non-Chill Filtered không đồng nghĩa với ngon hơn.

Nó chỉ có nghĩa là whisky được can thiệp ít hơn trong quá trình hoàn thiện, giữ lại nhiều thành phần tự nhiên hơn so với phiên bản đã lọc lạnh. Sự khác biệt thường nằm ở độ sánh, độ dầu và chiều sâu cảm nhận trên vòm miệng hơn là sự khác biệt rõ rệt về hương thơm hay mùi vị.

Cách nhận biết whisky có lọc lạnh hay không

1. Đọc nhãn chai

Dễ nhất là tìm dòng chữ:

• Non-Chill Filtered
• Unchill Filtered
• No Chill Filtration

Nếu có những dòng này thì chắc chắn là không lọc lạnh.

2. Quan sát khi thêm nước

Với whisky không lọc lạnh (NCF) khi bạn thêm vài giọt nước hoặc cho đá vào.

Rượu có thể xuất hiện:

• Mờ nhẹ.
• Vẩn sương.
• Đục trắng nhẹ.

Đó là dấu hiệu các dầu tự nhiên vẫn còn tồn tại.

3. Kiểm tra nồng độ cồn

Một quy tắc tương đối:

• Trên 46% ABV: nhiều hãng không cần lọc lạnh.
• Dưới 46% ABV: đa số sẽ lọc lạnh.

Lý do là ở mức khoảng 46% trở lên, các hợp chất dầu khó kết tụ hơn nên ít gây đục.

Tuy nhiên đây không phải quy luật tuyệt đối. Vẫn có những chai 46%+ bị lọc lạnh và ngược lại.

Vậy whisky nào nên lọc lạnh và whisky nào không nên?

Nên lọc lạnh

Các dòng phổ thông:

• Johnnie Walker Black Label
• Chivas 12
• Ballantine’s Finest

Đối tượng khách hàng của các chai này thường ưu tiên:

• Hình thức đẹp.
• Dễ uống.
• Không muốn thấy rượu bị đục.

Rất nhiều chai nổi tiếng vẫn lọc lạnh whisky như Macallan 12 Double Cask, Chivas Regal 18 hay Johnnie Walker Blue Label nhưng sở hữu chất lượng rất cao.

Không lọc lạnh phù hợp hơn

Các dòng dành cho người đam mê:

• Ardbeg Uigeadail
• Laphroaig 10 
• Springbank 10
• Benromach 10

Những chai này thường giữ nguyên bản chất của rượu hơn giúp tăng trải nghiệm hương vị tối đa và cảm nhận kết cấu nguyên bản.

Điều thú vị là nếu nhìn vào xu hướng hiện nay, ngày càng nhiều nhà chưng cất như Springbank Distillery, Bruichladdich Distillery và Benromach Distillery chủ động ghi rõ “Non-Chill Filtered” trên nhãn như một điểm bán hàng, bởi cộng đồng whisky hiện đại ngày càng đánh giá cao tính nguyên bản hơn là vẻ ngoài hoàn hảo của chai rượu.